Vezikoüreteral reflü nedir, idrar neden geri kaçar?

Normalde böbreklerden gelen idrar üreterlerden mesaneye ilerler ve mesanenin dolması sırasında geriye dönmez. Üreterin mesane duvarından geçtiği bölüm bir kapak gibi çalışır. Bu yapının yeterince kapanmaması doğuştan reflüye neden olabilir; buna birincil reflü denir. Çocuk büyürken kapak mekanizmasının gelişmesiyle bazı olgularda geri kaçış azalabilir. [1]

İdrar çıkışında tıkanıklık, mesanede boşalma sorunu veya mesanenin sinirleriyle ilgili hastalıklar da geri kaçışa yol açabilir; bunlar ikincil reflü nedenleridir. Dolayısıyla bütün reflüler aynı gelişim mekanizmasına sahip değildir. Tanıda idrar yollarının yapısı ve boşalma işlevi önemlidir. Geri kaçışın yalnız adı yerine, çocuğunuzda hangi nedenle düşünüldüğünü ve hangi bulgularla izlendiğini sorabilirsiniz. [1]

Vezikoüreteral reflü dereceleri 1–5 ne anlama gelir?

Reflü, idrarın ulaştığı yer ve genişleme görünümüne göre derecelendirilir. 1. derecede geri kaçış üretere ulaşır, böbreğe ulaşmaz. 2. derecede böbreğin toplayıcı sistemine ulaşır ama bu sistem genişlemez. 3. derecede üreter ve böbrek havuzunda hafif veya orta genişleme görülür. Derece, işeme sırasında yapılan görüntülemeyle değerlendirilir; yalnız ultrasondaki genişleme miktarıyla eşleştirilmemelidir. [2]

4. derecede üreter, böbrek havuzu ve kaliks denilen idrar toplama bölmeleri genişlemiştir. 5. derecede bu yapılardaki genişleme ileri düzeydedir. Yüksek derece, daha dikkatli risk değerlendirmesini gerektirir; ancak aynı derecedeki bütün çocukların aynı tedaviyi alacağı anlamına gelmez. Çocuğun yaşı, böbrek bulguları ve enfeksiyon öyküsü tedavi görüşmesinde ayrıca ele alınır. [2]

Vezikoüreteral reflü belirtileri nelerdir?

Reflünün kendisi dışarıdan fark edilen yakınma oluşturmayabilir. Çocuk, ateşli veya tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu araştırılırken değerlendirilir. Bazı bebeklerde doğum öncesi böbrek genişlemesi nedeniyle yapılan incelemeler reflü olasılığını gündeme getirir. Genişleme ile reflü birbirinin yerine kullanılan terimler değildir; genişleme görüldüğünde nedenler ayrıca araştırılır ve gerektiğinde reflüyü gösteren tetkik planlanır. [7]

Enfeksiyonla birlikte ağrılı idrar yapma, sıkışma, sık tuvalete gitme veya daha önce kuru olan çocukta kaçırma görülebilir. Ateşle birlikte yan ağrısı ve kusma, böbreklerin etkilenmesi açısından önemlidir. Bebekler yakınmalarını tarif edemediğinden yalnız ateş, beslenme azalması veya huzursuzluk olabilir. Reflü takibi olan çocukta bu değişiklikler için değerlendirme isteyin. [5]

Reflü tanısı nasıl konur, işeme sistografisi nedir?

İşeme sırasında çekilen sistografi, reflünün varlığını değerlendiren özel bir görüntüleme yöntemidir. İnce bir sonda mesaneye yerleştirilir ve görüntüde görülen sıvıyla mesane doldurulur. Dolma ve idrar yapma sırasında görüntüler alınarak sıvının üreterlere geri gidip gitmediği izlenir. Bu tetkik, hekimlerin reflünün derecesini belirlemesine ve çocuğa uygun tedavi seçeneğini değerlendirmesine yardımcı olur. [8]

Tetkik öncesinde hazırlık ve gerekebilecek ilaçlarla ilgili talimatı görüntüleme ekibinden alın. Çocuğa işlemin anlaşılır biçimde açıklanması ve ebeveynin destek olması yararlıdır. Sonda ve dolu mesane geçici rahatsızlık oluşturabilir; incelemede ışın kullanılır. İstenmesinin gerekçesini, elde edilecek bilgiyi ve olası riskleri sorun. Gebelik olasılığı bulunan refakatçi, görüntüleme ekibine bunu önceden bildirmelidir. [9]

Ultrason ve böbrek taraması hangi bilgileri verir?

Ultrason böbrek ve mesanenin yapısını değerlendirmeye yardımcı olur; reflüyü araştıran işeme görüntülemesinin yerine her durumda geçmez. Bazı çocuklarda böbrek dokusunun etkilenmesini araştırmak için özel taramalar yapılır. Hangi testin hangi soruyu yanıtlayacağını bilmek önemlidir. Takip sırasında tetkikler, yeni enfeksiyonlar ve böbreklerdeki değişiklikler göz önüne alınarak planlanır; bütün çocuklara aynı inceleme dizisi uygulanmaz. [6]

Reflü, mesanede bulunan bakterilerin böbreğe ulaşmasını kolaylaştırabilir. Özellikle tekrarlayan enfeksiyonlarda böbrekte iz, yani skar oluşabilir. Bu, reflüsü olan her çocukta böbrek yetmezliği gelişeceği anlamına gelmez. Bazı çocuklar büyümeyle reflüyü atlatır ve uzun süreli sorun yaşamaz. Hekim böbrek dokusunu ve enfeksiyonları izleyerek kişisel riski değerlendirir; olası böbrek etkilenmesi aileyle konuşulur. [7]

Vezikoüreteral reflü kendiliğinden geçer mi?

Hafif birincil reflüde büyümeyle düzelme olasılığı vardır ve izlem önerilebilir. İzlem, çocuğun değerlendirmesinin bırakılması anlamına gelmez. Düzenli muayene ve gerektiğinde görüntüleme sürdürülür. Antibiyotik kullanırken de enfeksiyon gelişebilir; bu nedenle yeni ateş veya idrar yakınması bildirilmelidir. Reflünün düzelip düzelmediği, yalnız çocuğun bir süre hastalanmamış olmasına bakılarak kesinleştirilmez. [6]

EAU kılavuzu, özellikle genç ve düşük dereceli reflüsü olan çocuklarda kendiliğinden düzelme olasılığını dikkate alır. Belirti vermeyen düşük dereceli olgularda koruyucu antibiyotik olmadan yakın izlem de seçenek olabilir. Buna karşılık böbrek etkilenmesi ve ateşli enfeksiyonlar planı değiştirebilir. Bu nedenle izlemde hangi bulguların takip edildiğini ve tedavi kararını neyin değiştireceğini öğrenin. [3]

Reflüde koruyucu antibiyotik ne zaman düşünülür?

Antibiyotik profilaksisi, yani koruyucu antibiyotik, enfeksiyon riskini azaltmak için verilir; geri kaçış mekanizmasını onarmaz. EAU, kararın reflü derecesi, enfeksiyon öyküsü ve mesane işlevi gibi risklere göre verilmesini önerir. Her reflülü çocuğun ilacı aynı süre kullanması gerekmez. İlacı başlatma veya bırakma kararını takip ekibiyle görüşün; kendi kendinize tedaviyi değiştirmeyin. [3]

Koruyucu tedavi verildiyse kullanım güçlüğünü, yan etkiyi ve tedavi sırasında oluşan yeni enfeksiyonları bildirin. İlaç kullanımı sırasında da muayene, idrar incelemesi ve gerektiğinde görüntüleme gerekebilir. Enfeksiyonların sürmesi halinde farklı tedavi seçeneği gündeme gelebilir. Koruyucu antibiyotiğin amacı ve takip yöntemi aileye açıklanmalıdır; hastalık belirtilerinde kontrol randevusunun beklenmesi bu tedavinin bir parçası değildir. Ateşli dönemleri ve kültür sonuçlarını tarihleriyle saklayıp kontrolde paylaşın. [6]

Kabızlık ve mesane alışkanlıkları reflüyü nasıl etkiler?

İdrarı uzun süre tutma, tuvalette acele etme ve mesaneyi yeterince boşaltamama bağırsak sorunlarıyla birlikte görülebilir. Mesane ve bağırsak işlev bozukluğu denilen bu durumda kabızlık da değerlendirilir. Tedavi, düzenli tuvalet alışkanlığı, rahat idrar yapma, çocuğa uygun sıvı alımı ve bağırsak düzeninin ele alınmasını içerir. Böylece yalnız görüntüdeki reflüye odaklanmak yerine işlevsel sorunlar da izlenir. [4]

İdrar ve dışkılama alışkanlıklarının kaydı, görüşmede yardımcı olabilir. Çocuğun sıkışma, kaçırma, zayıf idrar akımı veya kabızlık yakınmalarını paylaşın. Tuvalet alışkanlığı tedavisi, çocuğa açıklama ve aile desteğiyle yürütülür; suçlama yerine düzenli takip gerekir. Kabızlık tedavisini sağlık ekibiyle planlayın. Mesane ve bağırsak sorunları sürüyorsa, reflü için girişim yapılmış olsa bile bunlar ayrıca değerlendirilmelidir. [4]

Reflüde endoskopik enjeksiyon veya ameliyat ne zaman gerekir?

EAU, koruyucu tedaviye rağmen ateşli enfeksiyonların gelişmesi ve kalıcı yüksek dereceli reflü gibi durumlarda girişimsel tedaviyi değerlendirir. Karar; böbrek izleri, işlev, mesane bulguları ve hastalığın seyriyle birlikte verilir. Endoskopik enjeksiyonda mesaneye ince bir görüntüleme aracıyla ulaşılır ve üreter girişine destek sağlayan madde uygulanır. Bu yöntemin uygunluğu her çocukta ayrıca belirlenir. [3]

Üreterin mesaneye yeniden bağlandığı ameliyatta, geri kaçışı sınırlayan bağlantı yeniden düzenlenir. Açık veya küçük kesilerden yapılan yöntemler kullanılabilir. Anestezi, enfeksiyon, kanama, idrar sızıntısı veya yeniden daralma gibi olası sorunlar görüşülür. Taburculuk sonrası ateş, şiddetli ağrı, idrarda pıhtı veya sıvı alamama varsa değerlendirme isteyin. Başarının ve böbreklerin durumunun nasıl izleneceğini ameliyat öncesinde sorun. [10]

Ailelerin aklındaki sorular

Normal ultrason reflüyü kesin dışlar mı?

Hayır. Ultrason böbrek ve mesanenin yapısını gösterirken işeme görüntülemesi geri kaçışı araştırır. Bu nedenle tetkiklerin amaçları farklıdır. Hangi incelemenin gerekli olduğunu takip ekibinizle görüşün. [9]

Reflü varsa mutlaka böbrek hasarı oluşur mu?

Hayır. Bazı çocuklar reflüyü büyümeyle atlatır ve uzun süreli sorun yaşamaz. Bununla birlikte, tekrarlayan enfeksiyonlar böbrek izine yol açabilir; enfeksiyon ve böbrek bulgularının takip edilmesi önemlidir. [7]

Endoskopik enjeksiyon nasıl yapılır?

Genel anestezi altında, idrar çıkışından mesaneye görüntüleme aracıyla girilir ve üreterin mesane girişine destek sağlayan madde uygulanır. Amaç geri kaçışı azaltmaktır. Uygunluk ve takip planı cerrahi ekiple değerlendirilir. [8]

Ameliyattan sonra bir daha enfeksiyon olmaz mı?

Böyle bir güvence verilemez. Reflüyü düzeltmek böbrek enfeksiyonlarını azaltmayı amaçlar; mesane enfeksiyonları tamamen ortadan kalkmayabilir. Yeni ateş ve idrar yakınmaları ameliyattan sonra da değerlendirilmelidir. [8]

İşeme sistografisinden sonra nelere dikkat etmeliyiz?

Ekibin tetkik sonrası ilaç ve bakım talimatlarını izleyin. Ateş, idrar yaparken rahatsızlık veya genel durumda bozulma gelişirse sağlık değerlendirmesi isteyin. Sonuçları, incelemeyi isteyen hekimle görüşün. [9]

Reflü ameliyatı sonrası kontroller gerekli mi?

Evet. Ultrason ve klinik değerlendirme, böbreklerde genişleme veya bağlantıda daralma gibi sorunları araştırmaya yardımcı olur. Yeniden sistografi gereksinimi çocuğun bulgularına göre kararlaştırılır. Taburculukta kontrol planını öğrenin. [10]

Kaynaklar

Bu metin, aşağıdaki kurum kaynaklarından yararlanılarak hazırlanmış genel bilgilendirmedir; kişisel muayene, tanı ve tedavi planının yerine geçmez.

  1. 01
    Vesicoureteral Reflux (VUR) (yeni sekmede açılır)

    NIDDK / National Institutes of Health

  2. 02
    Vesicoureteral Reflux (VUR) (yeni sekmede açılır)

    Children’s Hospital of Philadelphia

  3. 03
    EAU Guidelines on Paediatric Urology — Vesicoureteric Reflux (yeni sekmede açılır)

    European Association of Urology / European Society for Paediatric Urology

  4. 04
    EAU Guidelines on Paediatric Urology — Daytime Lower Urinary Tract Conditions (yeni sekmede açılır)

    European Association of Urology / European Society for Paediatric Urology

  5. 05
  6. 06
  7. 07
  8. 08
    Vesicoureteral Reflux (VUR) (yeni sekmede açılır)

    Cincinnati Children’s Hospital Medical Center

  9. 09
    Micturating Cystogram (MCUG) (yeni sekmede açılır)

    Great Ormond Street Hospital NHS Foundation Trust

  10. 10
İçerik ve kaynak yaklaşımı