Çocuklarda yabancı cisim yutma ve aspirasyon

Yabancı cisim yutma ile aspirasyon arasındaki fark nedir?

Yutulan cisim ağızdan yemek borusuna, mideye ve bağırsaklara ilerler. Aspirasyon ise bir yiyecek parçası veya nesnenin solunum yoluna kaçmasıdır. Soluk borusunda ya da akciğere giden hava kanallarında kalan cisim nefes almayı etkileyebilir. Aynı olayda öksürük ve yutma güçlüğü görülebileceğinden, hangi yolun etkilendiğini ailelerin yalnız ilk belirtiye bakarak ayırması mümkün değildir. [1][2]

Tehlike cismin türüne, boyutuna ve bulunduğu yere bağlıdır. Bazı küçük, düşük riskli cisimler kendiliğinden ilerleyebilir; pil, mıknatıs ve bazı sivri cisimler farklı değerlendirilir. Evde bekleme kararı yalnız “küçük bir şeydi” düşüncesiyle verilmez. Sağlık ekibine olayın zamanı, olası cisim, görülen belirtiler ve çocuğun bilinen hastalıkları anlatılmalıdır. [1][7]

Yabancı cisim yutma belirtileri ve bozuk para yutma nasıl değerlendirilir?

Yemek borusunda kalan cisim salya akmasına, yutma güçlüğüne, yiyeceği reddetmeye, göğüs veya boyun ağrısına ve kusmaya neden olabilir. Bazı çocuklarda başlangıçta belirti bulunmaz. Süren kusma, karın ağrısı veya kusmukta ya da dışkıda kan varsa hastaneye başvurun. Solunum güçlüğü eşlik ediyorsa cisim solunum yoluna da kaçmış olabilir; acil yardım gerekir. [3][7]

Bozuk para yutan çocukta önce bunun gerçekten para olduğundan emin olunması gerekir; düğme pil benzer görünebilir. Röntgen cismin yerini ve niteliğini değerlendirmeye yardımcı olur. Yemek borusunda kalan ve yakınma yapan para için hızlı çıkarma gerekebilir. Mideye geçmiş düşük riskli cisimlerde izlem seçilebilir, ancak bu kararı hekim verir. Evde yemek yedirerek aşağı itmeye çalışmayın. [1][6][8][7]

Düğme pil yutma neden acildir, ne kadar hızlı zarar verir?

Düğme pil, kumanda veya oyuncak gibi araçlarda kullanılan küçük, yuvarlak pildir. Dokuya temas ettiğinde kimyasal yanık oluşturabilir; özellikle yemek borusunda kalması ağır hasara yol açabilir. Melbourne Kraliyet Çocuk Hastanesi aile kaynağı, yemek borusunda 2 saat içinde ciddi yanık gelişebileceğini belirtir. Bu süre bekleme hakkı değildir; şüphe oluştuğu anda hemen acile başvurun. [3]

Kılavuz, yemek borusundaki düğme pilin gecikmeden çıkarılmasını gerektiren zaman duyarlı bir durum olarak tanımlar. Pilin yerini sağlık ekibi görüntülemeyle belirler ve müdahaleyi planlar. Hiç belirti olmayabilir; çocuk iyi görünse de beklemeyin. Kusturmayın. Ağızdan bir şey verme konusunda acil ekibin yönlendirmesini alın; evde bir uygulama hazırlamak için hastaneye gidişi geciktirmeyin. [1][6]

Mıknatıs yutma ve sivri cisimler neden tehlikelidir?

Birden fazla mıknatıs veya mıknatısla metal cisim birlikte yutulduğunda, bağırsakların farklı bölümleri arasında birbirlerini çekebilirler. Arada kalan doku sıkışabilir; delinme ve tıkanıklık gelişebilir. Mıknatıs yutma şüphesinde hemen acile başvurun. Çocuğun kaç parça yuttuğunu kesin bilmemek değerlendirmeyi ertelemek için gerekçe değildir. Ağrı başlamadan da ciddi risk bulunabilir. [3][1][9]

Röntgende tek mıknatıs gibi görünen görüntü üst üste duran mıknatıslardan oluşabilir. Bu nedenle “bir tane görünmüş” bilgisi tek başına güvence değildir. Yemek borusuna takılan sivri cisimler de hızlı uzman değerlendirmesi gerektirir. Suda şişen oyuncak boncukları gibi genişleyen nesneler ayrıca tıkanıklık yapabilir. Nesnenin bir örneğini veya ambalajını, ulaşımı geciktirmeden yanınıza alabilirsiniz. [1][3][9]

Soluk borusuna kaçan cisim, yani aspirasyon nasıl anlaşılır?

Yemek yerken veya küçük bir nesneyle oynarken aniden öksürme, boğulur gibi olma, hırıltı ve nefes darlığı aspirasyonu düşündürür. Hava yolunun üst bölümündeki cisim ses değişikliği, gürültülü solunum veya morarmaya yol açabilir. Daha aşağıdaki bir cisimde hekim, göğsün bir tarafında solunum sesinin azaldığını veya sınırlı hırıltı olduğunu fark edebilir. [2]

İlk öksürük sakinleştikten sonra cisim içeride kalabilir. Belirtiler olaydan sonraki günlerde veya haftalarda ortaya çıkabilir; süren öksürük, hırıltı veya tekrarlayan akciğer enfeksiyonu görülebilir. Normal muayene ya da akciğer röntgeni aspirasyonu kesin dışlamaz. “Geçti sandığımız bir boğulma olayı olmuştu” bilgisini mutlaka paylaşın; şüphe varsa gecikmeden hastanede değerlendirme gerekir. [2]

Boğulan çocukta önce ne yapmalı, 112 ne zaman aranmalı?

Çocuk güçlü ve sesli öksürebiliyor, konuşabiliyor veya ağlayabiliyorsa öksürmesini teşvik edin ve yanında kalın. Etkili öksüren çocuğa gereksiz manevra uygulamayın. Öksürük sessiz veya etkisizse, nefes alamıyor ya da ses çıkaramıyorsa yardım çağırın ve 112’yi arayın. Yakındaki birinin aramayı yapması, sizin çocuğa yardım etmeyi sürdürmenizi sağlar. [4][10][5][11]

Ağıza görmeden ve tekrar tekrar parmak sokmak cismi daha derine itebilir. Yalnız açıkça görülen, kolayca alınabilen cismi çıkarın. Çocuğu ayaklarından asıp sallamayın. Aşağıdaki yaşa göre manevralar bilinci açık, ciddi tıkanıklığı olan çocuk içindir; bilinç kaybında yaklaşım değişir. Acil çağrı görevlisinin yönlendirmesini izleyin. İlk yardımın uygulamalı eğitimle öğrenilmesi ailelerin hazırlığını güçlendirir. [4][10][12][11]

Bebeklerde ve çocuklarda boğulma ilk yardımı nasıl yapılır?

1 yaşından küçük bebekte baş ve boynu destekleyin; ön kolunuz üzerinde yüzüstü, başı gövdesinden aşağıda tutun. Kürek kemikleri arasına elinizin tabanıyla 5 sırt vuruşu uygulayın. Cisim çıkmazsa bebeği başı aşağıda kalacak şekilde sırtüstü çevirin. Güncel öneriye göre göğüs kemiğinin alt yarısı üzerine avuç içinin bileğe yakın taban kısmıyla 5 göğüs basısı uygulayın. Bebeklere karın basısı yapılmaz. [4][13][14][15][11]

1 yaşını doldurmuş çocukta göğsünü destekleyip öne eğerek kürek kemikleri arasına 5 sırt vuruşu uygulayın. Düzelmezse arkasına geçin; yumruğunuzu göbek üzerinde, kaburgaların altında yerleştirip diğer elinizle kavrayın ve içeri, yukarı doğru 5 karın basısı uygulayın. Cisim çıkana veya çocuk bilincini kaybedene kadar yaşına uygun sırayı sürdürün. Cisim daha erken çıkarsa kalan vuruşları tamamlamayın. [4][10][14][11]

Çocuk bilincini kaybederse sert ve düz zemine yatırın; 112’yi hoparlörde tutarak göğüs basılarıyla temel yaşam desteğine başlayın ve çağrı görevlisinin yönlendirmesini izleyin. Ağızda görünmeyen cismi parmakla aramayın. Cisim çıkarılsa bile tıbbi değerlendirme alın; içeride parça kalmış veya uygulama sırasında yaralanma olmuş olabilir. Bu bilgiler acil yardımı çağırırken kullanılacak genel çerçevedir; uygulamalı eğitimin yerini tutmaz. [4][10][13][5][11]

Hastanede tanı, bronkoskopi ve endoskopi nasıl kullanılır?

Sağlık ekibi önce solunumu ve genel durumu değerlendirir; olayın zamanını ve cismin türünü sorar. Metal cisimler röntgende görülebilir, fakat plastik veya yiyecek parçaları görünmeyebilir. Cisim yutulduğu veya solunum yoluna kaçtığı şüphesi, normal görüntüyle her zaman sonlanmaz. Pil, mıknatıs ve bilinmeyen cisimler için inceleme ve uzman görüşü gereksinimi farklıdır. [3][2][1]

Yemek borusundaki cisim ışıklı, kameralı bir araçla yapılan endoskopiyle çıkarılabilir. Solunum yolundaki cisim için hava kanallarının görülmesini sağlayan bronkoskopi değerlendirilebilir. İşlemler hastanede uygun ekip ve anestezi koşullarında yapılır; bazen cerrahi müdahale gerekir. Aileler işlemin amacı, riskleri ve sonraki gözlem hakkında bilgilendirilmelidir. [8][7][2][6]

Düğme pil çıkarıldıktan sonra da doku hasarı ilerleyebilir. Bu nedenle müdahalenin tamamlanması, bütün risklerin sona erdiği anlamına gelmez. İzlemin nasıl yapılacağını ve hangi yakınmada yeniden başvuracağınızı sağlık ekibinden öğrenin. Yeni kanama, yutma güçlüğü, kusma veya solunum sorunu varsa beklemeyin; önceki işlemin ayrıntılarını değerlendiren ekibe bildirin. [16][6]

Yabancı cisim yutma ve aspirasyon nasıl önlenir?

Küçük çocukların yiyeceği oturarak ve gözetim altında yemesini sağlayın. Ağızda yiyecekle koşmak ve oynamak riski artırır. Bütün üzüm, kuruyemiş, patlamış mısır ve sert çiğ sebze parçaları gibi yiyecekler yaş ve çiğneme becerisine uygun hazırlanmalıdır. Amerikan Pediatri Akademisi yüksek riskli yiyeceklerin 4 yaşına kadar, gelişim durumuna göre daha uzun süre, verilmemesini veya uygun biçimde değiştirilmesini önerir. [12]

Bozuk para, küçük oyuncak parçaları, mıknatıs, balon ve pilleri erişilemeyecek yerde tutun. Oyuncakların yaş önerilerini ve parçalarının sağlamlığını kontrol edin; büyük kardeşlerin küçüklere ne verdiğini de izleyin. Pil bölmeleri güvenli biçimde kapalı olmalıdır. Kullanılmış pil de zarar verebilir. Evde ve bakım ortamlarında küçük nesnelerin erişilebilirliğini düzenli kontrol etmek, yalnız çocuğa “ağzına koyma” demekten daha kapsamlı bir önlemdir. [12][3][6]